Θεσσαλονίκη, 19 Φεβρουαρίου 2008

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Πρόγραμμα-συνεργασία «Αγγίζοντας την τέχνη»

για άτομα με μειωμένη ή ολική απώλεια όρασης

      «Είναι κάτι πιο αφηρημένο, κάπως σαν ιερογλυφικά» παρατηρεί η Ιωάννα, μέλος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τυφλών, ενώ τα χέρια της «ταξιδεύουν» πάνω στο… «Κείμενο χωρίς λόγο» του Κωνσταντίνου Ξενάκη. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για το πρωτότυπο έργο του καλλιτέχνη, αλλά για την απτική απεικόνισή του, τοποθετημένη δίπλα ακριβώς στο πρωτότυπο, το οποίο παρουσιάζεται στο πλαίσιο του «Εικαστικού Πανοράματος στην Ελλάδα 2», που διοργανώνει το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Στη συνέχεια θα «διαβάσει» στη λεζάντα που το συνοδεύει σε γραφή Braille τις τεχνικές λεπτομέρειες του έργου (τίτλο, διαστάσεις, τεχνική) στο οποίο ο καλλιτέχνης αντιμετωπίζει το λευκό καμβά σα μια λευκή σελίδα. Τρίγωνα, τετράγωνα, κύκλοι, πολύγωνα, σύμβολα, γράμματα και αριθμοί συνθέτουν ένα ιδιαίτερο αλφάβητο…«κάπως σαν ιερογλυφικά».

      Είναι η πρώτη φορά που η Ιωάννα καταφέρνει να «διαβάσει» ένα έργο σύγχρονης τέχνης και αυτό το δικαίωμα στην τέχνη της το δίνει το πρωτοποριακό για την Ελλάδα πρόγραμμα με τίτλο «Αγγίζοντας την τέχνη», που διοργανώνει το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης σε συνεργασία με το Ίδρυμα Προστασίας Τυφλών Βορείου Ελλάδος «Ο ΗΛΙΟΣ»-Σχολή Τυφλών και τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών -Περιφερειακή Ένωση Κεντρικής Μακεδονίας. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται σε ένα διεθνές δίκτυο μουσείων (όπως το Metropolitan Museum of Modern Art στη Νέα Υόρκη, η Tate Modern και το Victoria and Albert Museum στο Λονδίνο), υπό τον τίτλο "Art beyond sight" (Τέχνη πέρα από την όραση), με στόχο την εξασφάλιση της προσβασιμότητας ατόμων με μειωμένη ή ολική απώλεια όρασης στην τέχνη. 

      Με αφετηρία, λοιπόν, τη διοργάνωση «Εικαστικό Πανόραμα στην Ελλάδα 2» το Κ.Μ.Σ.Τ. και για πρώτη φορά στην Ελλάδα δίνει στα άτομα αυτά την ευκαιρία να απολαύσουν έργα σύγχρονης τέχνης. Πιο συγκεκριμένα έγινε μια επιλογή 21 έργων διαφορετικών καλλιτεχνών και τεχνοτροπιών, που συμμετέχουν στο Εικαστικό Πανόραμα και τα οποία.... «μεταφράστηκαν» απτικά. Πρόκειται για τα έργα που φιλοτέχνησαν οι Μάριος Πράσινος, Νάνος Βαλαωρίτης, Κωνσταντίνος Ξενάκης, Αχιλλέας Δρούγκας, Αθηνά Λατινοπούλου, Κωστής Γεωργίου, Γιώργος Γκολφίνος, Περικλής Γουλάκος, Μανώλης Χάρος, Αχιλλέας Χρηστίδης, Αριάδνη Βιτάσταλη, Απόστολος Γεωργίου, Θανάσης Μακρής, Ανδρέας Νικολάου, Νατάσσα Πουλαντζά, Εδουάρδος Σακαγιάν, Μανώλης Ζαχαριουδάκης, Ξενής Σαχίνης, Κωνσταντίνος Κακανιάς, Χάρης Κοντοσφύρης και Poka Yio. 

      Τα περιγράμματα των μορφών και άλλα στοιχεία περιγραφής αποδίδονται με ανάγλυφες γραμμές, ενώ χρησιμοποιήθηκαν χαρτόνια και άλλα υλικά (αδιάλυτη μπογιά, χαρτόνια σε διαφορετικές υφές, μικρά αντικείμενα) για την καλύτερη απόδοση και πρόσληψη της τονικότητας των χρωμάτων, των επιφανειών, των σχημάτων, των όγκων, της τεχνικής του καλλιτέχνη κ.α. Τα έργα συνοδεύονται σε γραφή Braille από τις λεζάντες τους (ονοματεπώνυμο καλλιτέχνη, τίτλος έργου, διαστάσεις, χρονολογία, τεχνική, παραχώρηση καλλιτέχνη, γκαλερί ή συλλέκτη), κείμενα περιγραφής (περιγραφή του απτικού έργου με απλά λόγια και οδηγίες ώστε να δημιουργηθεί μια πρώτη εικόνα. Φιγούρες, αντικείμενα, υλικά) και κείμενα ανάλυσης των έργων (σύντομο κείμενο, συμπληρωματικό του κειμένου περιγραφής, που δίνει κάποιες πληροφορίες σχετικά με το έργο και τον καλλιτέχνη, όπου αυτό βοηθάει στην καλύτερη κατανόηση των έργων). Τα ίδια κείμενα, υπάρχουν και σε μεγεθυμένη γραφή, για τους μερικώς βλέποντες.

      Ζητούμενο του προγράμματος «Αγγίζοντας την τέχνη» είναι να πλαισιώνει κάθε εκθεσιακή δράση του Κ.Μ.Σ.Τ. και όπως εξηγεί και η διευθύντρια του ΚΜΣΤ, Μαρία Τσαντσάνογλου «το Μουσείο είναι αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας. Οι σύγχρονες απαιτήσεις επιβάλλουν την ισότιμη συμμετοχή όλων των ανθρώπων στα κοινωνικά, πολιτιστικά, εκπαιδευτικά αγαθά. Τόσο ως θεματοφύλακας της ιστορίας, όσο και σαν χώρος ανάπτυξης ιδεών και ψυχαγωγίας, το Μουσείο οφείλει να ενισχύει την προσβασιμότητα. Η συνεργασία του Κ.Μ.Σ.Τ. με τη Σχολή Τυφλών και τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών δίνει πλέον τη δυνατότητα σε άτομα με προβλήματα όρασης να ξεναγηθούν τόσο μεμονωμένα όσο και ομαδικά σε κάθε έκθεση του μουσείου. Οι ξεναγήσεις αυτές δεν περιορίζονται στην απλή περιγραφή των έργων τέχνης αλλά μεταδίδουν με απτικό τρόπο τα βασικά στοιχεία της εικαστικής δημιουργίας που δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά οπτικά: το χρώμα, το φως, τον όγκο, τη γραμμή. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα στην Ελλάδα».

      Η Διοικούσα Επιτροπή του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τυφλών-Περιφερειακή Ένωση Κεντρικής Μακεδονίας αναφέρουν: «Οι φορείς που ασχολούνται με άτομα με μειωμένη ή ολική απώλεια όρασης θεωρούν ως μια από τις σημαντικότερες διεκδικήσεις τους την προσβασιμότητα. Η προσβασιμότητα στον πολιτισμό και ειδικότερα στη ζωγραφική θα ήταν επιθυμητή, όπου αυτό είναι εφικτό χωρίς να αλλοιωθεί η τέχνη καθ' αυτή. Κάτι τέτοιο θα εξασφάλιζε ισοτιμία στον πολιτισμό και την τέχνη προσφέροντας στα άτομα αυτά τη χαρά και την ευκαιρία να απολαύσουν δημιουργήματα αξιόλογων καλλιτεχνών. Στο πλαίσιο αυτό το Κ.Μ.Σ.Τ. σε στενή συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών και τη Σχολή Τυφλών, αναπτύσσει μια θαυμάσια πρωτοβουλία που θα δώσει την ευκαιρία στους λάτρεις της τέχνης να γίνουν κοινωνοί της. Η τέχνη αυτή θα περιγράφει με κατάλληλες προσαρμογές εικόνες στους ενδεχόμενους θαυμαστές της με ολική απώλεια όρασης, που ουδέποτε είχαν τη χαρά να τις απολαύσουν, αλλά και σε άτομα που λόγω μειωμένης όρασης δεν μπορούσαν να διακρίνουν παρά μόνο είδωλα και ένα συγκεχυμένο σύνολο αντικειμένων και χρωμάτων». 

      Τη σημασία του εγχειρήματος υπογραμμίζει και το Διοικητικό Συμβούλιο του Ιδρύματος Προστασίας Τυφλών Βορείου Ελλάδος «Ο ΗΛΙΟΣ»-Σχολή Τυφλών: «Εμείς ως Ίδρυμα Εκπαίδευσης Κατάρτισης και Αποκατάστασης των ατόμων υποστηρίζουμε και ενθαρρύνουμε αυτήν την προσπάθεια εξασφάλισης προσβασιμότητας στη ζωγραφική, χάρη στην οποία οι άνθρωποι με μειωμένη ή ολική απώλεια όρασης θα χαρούν δημιουργήματα που δεν είχαν την ευκαιρία και την διάθεση να αγγίξουν. Καθώς με τη συνήθη μορφή που προσφέρονταν μέχρι σήμερα αυτή η μορφή εικαστικής έκφρασης ήταν μακριά και πέρα από τις φυσικές δυνατότητες και προσεγγίσεις των συγκεκριμένων συνανθρώπων μας. Με τη δυνατότητα της απτικής προσέγγισης τα έργα τέχνης ξετυλίγονται δημιουργικά ιστορώντας το περιεχόμενό τους ανάμεσα στα επιδέξια, τα γεμάτα δίψα για τη γνώση του περιβάλλοντος κόσμου, τα γεμάτα ευαισθησία στοργή και τρυφερότητα χέρια του τυφλού ατόμου». 

Το ιστορικό του προγράμματος

      Το πρόγραμμα-συνεργασία με τη Σχολή Τυφλών Θεσσαλονίκης και τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών ξεκίνησε τον περασμένο Οκτώβριο, με κοινό στόχο και από τους τρεις φορείς την άρση των εμποδίων για την ουσιαστική πρόσβαση των ατόμων με μερική ή ολική απώλεια όρασης στις εκθέσεις του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Προκειμένου να οριστεί το πλαίσιο συνεργασίας, έγιναν επί τόπου επισκέψεις στη Μονή Λαζαριστών ώστε να εξεταστούν και να αξιολογηθούν αρχικά οι χώροι και σε δεύτερο επίπεδο τα έργα της τρέχουσας έκθεσης. Από την πρώτη αυτή επίσκεψη προέκυψαν οι κατόψεις των χώρων σε απτική, ανάγλυφη μορφή. Αφού επελέγησαν εκείνα τα έργα που θα μπορούσαν να αποδοθούν με εύκολο και κατανοητό τρόπο σε απτική μορφή, ξεκίνησε η κατασκευή των αναπαραγωγών των έργων που παρουσιάζονται στον εκθεσιακό χώρο. Οι εθελοντές από το Κ.Μ.Σ.Τ. και της Σχολή Τυφλών, με την συνεχή καθοδήγηση ατόμων από τη Σχολή Τυφλών και τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών, δημιούργησαν αρχικά 10 απτικά έργα, προσαρμοσμένα αντίγραφα της Συλλογής Κωστάκη. Καθ' όλη τη διάρκεια παραγωγής, οι απτικές δημιουργίες «εξετάζονταν» από άτομα με ολική απώλεια όρασης.

      Αυτή ήταν και η αρχή. Τα συγκεκριμένα έργα θα αποτελέσουν το εκπαιδευτικό υλικό για μία συνολική παρουσίαση της Συλλογής Κωστάκη σε άτομα με αδυναμίες όρασης. Με την έναρξη της θεσμικής διοργάνωσης του Κ.Μ.Σ.Τ. «Εικαστικό Πανόραμα στην Ελλάδα», η ομάδα εργασίας έθεσε νέους στόχους, δεδομένης και της εμπειρίας από την πρώτη φάση συνεργασίας. Η έκθεση «Καλλιτεχνική καινοτομία: η σημειολογία των όρων της στη νέα εποχή» φιλοξενεί τα περισσότερα από 100 έργα 80 Ελλήνων σύγχρονων εικαστικών. Από αυτά, επελέγησαν 21 έργα ζωγραφικής και χαρακτικής, 21 καλλιτεχνών.

       Η συντονίστρια του προγράμματος εκ μέρους του Κ.Μ.Σ.Τ. Μουσειολόγος, Χρύσα Ζαρκαλή, αναφερόμενη στη φιλοσοφία του προγράμματος αναφέρει: «Η διαπίστωση ότι τα μουσεία έχουν εισέλθει σε μία νέα εποχή ως ζωντανοί, δραστήριοι φορείς πολιτισμού με ουσιαστική κοινωνική παρουσία αποτελεί πλέον κοινό τόπο. Η προσβασιμότητα στο πολιτιστικό αγαθό είναι επίσης ένα ισχυρό ζητούμενο σε διεθνές επίπεδο από μουσεία, πανεπιστημιακά ιδρύματα και άλλους κοινωνικούς, πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς φορείς και προβάλλεται πια -ευτυχώς- όχι σαν στοιχείο κοινωνικής πολυτέλειας αλλά ως βασικό στοιχείο πολιτικού σχεδιασμού, μέσω του οποίου προωθείται η ισοτιμία των πολιτών απέναντι στον πολιτισμό. Αναγνωρίζοντας την δύναμη που έχει η τέχνη, το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, πρωτοπορεί στην άρση των αποκλεισμών που αντιμετωπίζουν τα άτομα με μειωμένη ή ολική απώλεια όρασης προς το πολιτιστικό αγαθό με τον σχεδιασμό του συγκεκριμένου προγράμματος, ενώ στόχος είναι η προσέγγιση και άλλων κοινωνικών ομάδων».

Συντελεστές

Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Συντονισμός: Χρύσα Ζαρκαλή, Μουσειολόγος-Υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων

Παραγωγή έργων αφής: Κυριάκος Αγκούτογλου, Κοινωνικός Ανθρωπολόγος και Ιστορικός-Ερασιτέχνης ζωγράφος, Γεωργία Λίλη, Κοινωνικός Ανθρωπολόγος και Ιστορικός, Δάφνη Νούλη, Πτυχιούχος Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Α.Π.Θ. , Ελένη Τσόνη, Συντηρήτρια έργων τέχνης και Συντηρήτρια έργων ζωγραφικής.

Συγγραφή κειμένων ανάλυσης έργων τέχνης: Εύη Βολογιαννίδου, Ιστορικός Τέχνης-Μουσειοπαιδαγωγός, Νικολίνα Μανώλη, Απόφοιτος του Τμήματος Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης- Μουσειοπαιδαγωγός, Εύη Παπαβέργου, Επιμελήτρια εκθέσεων-Μουσειοπαιδαγωγός, Ολυμπία Τσακιρίδου, Ιστορικός Τέχνης-Μουσειοπαιδαγωγός 

Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών -Περιφερειακή Ένωση Κεντρικής Μακεδονίας

Συντονισμός-περιγραφή απτικών έργων: Ελένη Καρυπίδου, Οργανωτική Γραμματέας, Χριστίνα Μπλαβάκη, Μέλος 

Ίδρυμα Προστασίας Τυφλών Βορείου Ελλάδος «Ο ΗΛΙΟΣ»-Σχολή Τυφλών

Συντονισμός: Κατερίνα Αθανασιάδου, Διευθύντρια, Λεία Αβραάμ, Εκπαιδεύτρια κινητικότητας

Παραγωγή έργων αφής: Verena Bartoschek & Nicolas Papageorgiou, Εθελοντές στο Ίδρυμα Προστασίας Τυφλών μέσω του προγράμματος Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας «Νέα Γενιά σε Δράση», επιχορηγούμενο από το Ινστιτούτο της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς

INFO

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ» 

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΚΡΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Κολοκοτρώνη 21- Μονή Λαζαριστών, 56430, Θεσσαλονίκη

Τηλ. 2310 589140-1 & 143

Fax. 2310 600123

www.greekstatemuseum.com

info@greekstatemuseum.com 

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΥΦΛΩΝ -ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Αγίας Θεοδώρας 3, 54623, Θεσσαλονίκη

Τηλ. 2310 250111, Fax. 2310 250677

pst8pekm@otenet.gr

ΙΔΡΥΜΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΥΦΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ «Ο ΗΛΙΟΣ»-ΣΧΟΛΗ ΤΥΦΛΩΝ

Βασ. Όλγας 32, 54641, Θεσσαλονίκη

Τηλ.2310 830095

hlios@otenet.gr

   Ακολουθούν συνημμένες φωτο

Συνημμένα:

ΚΜΣΤ-ΑΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ-ΕΠΙΣΚΕΨΗ.jpg

ΚΜΣΤ-ΑΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ-ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ.jpg